Een moestuin beginnen

Droom je ervan om een heerlijke lunch te maken met groenten uit je eigen tuin? Maak het waar met onze gids voor het plannen en aanleggen van een moestuin.

Een man hurkt neer in een weelderige moestuin naast een houten omheining

Begin je eigen moestuin: een rijkdom bij je achterdeur 

Ruimte maken voor een moestuin in je tuin kan betekenen dat je meer kan produceren dan je misschien denkt. Met slechts een paar vierkante meter kan je gemakkelijk wortelen, aardappelen en erwten kweken. En als je een beetje plant, kan je met jouw groentetuin zelfs het hele jaar door zorgen voor eten op tafel. Een groentetuin aanleggen en onderhouden is niet moeilijk, maar kost wel wat tijd en moeite. We hebben een gids samengesteld waarin staat wat je moet weten over het plannen en aanleggen van een succesvolle moestuin.

Een groentetuin beginnen: waar en wanneer leg je die aan?

Voordat je jouw groentebed aanlegt, moet je over je tuin nadenken en een plan opstellen met de groeiomstandigheden. Dit zal je helpen beslissen wat je kan planten. We hebben een aantal basistips en ideeën op een rijtje gezet om je te helpen bij het kiezen van een goede locatie voor je groentetuin.

De juiste plaats kiezen

Een tuin met een groen gazon en houten omheining, met een kruiwagen en bloempotten in de schaduw van een boom

Zon is essentieel om lekkere gewassen te kweken, dus overweeg om je groentebed in het deel van je tuin aan te leggen dat gedurende de dag de meeste zon krijgt. Denk ook aan beschutting, want veel planten gedijen niet op een winderige plaats. Kleine, lage hagen of losse struiken zoals aalbessenstruiken bieden een goede bescherming tegen de wind en zullen je groenten beschutten zonder ze volledig in te sluiten. Je kan je moestuintje aanleggen op een stuk gazon of een andere plaats die niet wordt gebruikt.

Als je geen open grond voor een moestuin hebt, kan je ook kiezen voor een verhoogd groentebed. Die neemt minder plaats in beslag, maar vereist wel een zekere mate van handvaardigheid.

Mann legt ein Gemüsebeet in einem gepflegten Garten vor einem Holzzaun an

Wanneer moet ik mijn moestuin aanleggen?

In principe kan je in elke periode van het jaar een moestuintje aanleggen, maar beter niet bij erg warm weer en wanneer er kans is op vorst. Daarom raden we je aan om je groentetuin in het voorjaar of in het najaar aan te leggen. In het voorjaar heb je als extra voordeel dat je meteen kan beginnen met planten. Als je in het najaar een moestuin aanlegt, bestaat het gevaar dat het onkruid in de winter de overhand krijgt, waardoor je dus opnieuw moet opruimen vooraleer je kan planten voor het volgend seizoen. Februari tot maart is de ideale periode om je moestuin aan te leggen.

Een groentetuin plannen en aanleggen: stapsgewijze instructies

Heb je al een paar ideeën voor je nieuwe moestuin? We begeleiden je bij de nodige stappen om een ongebruikte plek om te vormen tot een groentebed.

Stap 1: de plaats en grootte bepalen

Een man zet de contouren van een moestuin uit op een gazon naast een houten omheining

Kweek je groenten in het deel van je tuin dat de meeste zon krijgt en dat is beschermd tegen wind. Zet de contouren van je groentebed uit met touwtjes en stokjes, of baken de randen af met krijt. Moestuinen zijn over het algemeen rechthoekig en met een breedte van ongeveer 1,2 meter kan je vanaf de zijkanten bij alle planten in het groentebed. Eén groentebed mag niet langer zijn dan vier meter. Maak verschillende afzonderlijke bedden als je meer ruimte hebt voor je groentetuin. Denk eraan om paden tussen de bedden te maken die breed genoeg zijn om op te werken. Het hoofdpad moet bovendien ongeveer minstens 80 cm breed zijn, zodat je er met een kruiwagen door kan wanneer je plant.

STIHL pro tip: Als je met je groentetuin volledig zelfvoorzienend wilt worden, moet je ongeveer 40 vierkante meter kweekruimte voorzien voor elke persoon die in je huis woont. Met zo'n groentetuin hoef je waarschijnlijk geen extra kruiden of groenten te kopen.

Praktische uitrusting voor het tuinieren

Stap 2: de grond opruimen en voorbereiden

Een stuk gras wordt met een spade van een gazon verwijderd

Gebruik een hak om alle ondergroei en onkruid uit de grond te verwijderen die je hebt uitgezet. Lees in onze handige gids hoe je onkruid grondig en langdurig verwijdert. Als je nieuwe groentetuin op een gazon is, moet je het gras optillen en de grond eronder losmaken. Dit doe je het beste met een spitvork. Als het stuk erg overwoekerd en dicht begroeid is, helpt het om de grond goed om te spitten. Hiervoor kan je bijvoorbeeld een tool zoals het STIHL CombiSysteem met bodemfrees gebruiken. Vooral voor kleigrond is het gunstig om vóór je begint te planten de grond op deze manier om te spitten, omdat het water zo eenvoudiger kan binnendringen en de bodem voldoende zuurstof krijgt.

Let erop dat omspitten de structuur van de grond verandert, waardoor je de cruciale micro-organismen in de bodem kan verstoren. Bij het aanleggen van een moestuin raden we het grondig omwoelen met een cultivator alleen aan als de grond te hard of te zwaar is en de grond losser moet worden om meteen te kunnen planten. Het is ook belangrijk om stenen te verwijderen, omdat die de groei van wortels en wortelgroenten later kunnen belemmeren.

Een persoon met persoonlijke beschermingsmiddelen cultiveert de grond voor een groentebed met een STIHL bodemfrees

BF-KM grondfrees

Combigereedschap grondfrees voor het STIHL CombiSysteem. De grondfrees verkleint gemakkelijk en licht zelfs harde of zware leemachtige grond. Ideaal om te recultiveren, losmaken of plaatsbesparend planten.

Je kan planken, deuvels of stenen gebruiken om een rand rond je groentetuin te creëren. Zo blijft de grond in het groentebed en is het beschermd tegen schadelijke elementen. Zorg ervoor dat het bed niet te hoog boven het omringende maaiveld komt, anders drogen de randen uit.

Compost wordt in de blote aarde van een groentebed geschept

Stap 3: de grond verbeteren

Als je de bodem van je groentebed voorbereidt, voeg je compost of natuurlijke meststof toe die direct in de grond dringt. Beendermeel is een goede manier om voedingsstoffen aan de bodem toe te voegen. Welk type bodemverbetering je gebruikt, hangt af van de aard en toestand van je bodem. Het loont de moeite om dit beter te onderzoeken, want een goed voorbereide grond geeft planten de juiste ondersteuning en zorgt later voor een grote groenteoogst.

Werk af door het grondoppervlak te effenen met een hark.

Stap 4: een beplantingsplan maken

Je kan nu beginnen met het planten en verwelkomen van nieuwe bewoners in je moestuin. Voordat je de planten in de grond zet, is het handig om een beplantingsplan te maken waarop je ziet wat er waar moet groeien. Dit maakt het planten eenvoudiger.  

Bij de planning is het belangrijk om na te gaan welke soorten groenten goed bij elkaar passen. De beste buren houden schadelijke elementen bij elkaar weg en hebben niet dezelfde voedingsstoffen nodig. We hebben voor het aanleggen van een groentetuin een tabel opgesteld met mogelijke plantencombinaties.

Zorg voor voldoende ruimte tussen de planten: groenten die dicht op elkaar staan, gedijen niet. Deze informatie staat meestal op zaadzakjes vermeld. 

Markeer de nodige afstanden en rijen voor je moestuin op je beplantingsplan. Het kan handig zijn om een touwtje langs het groentebed te trekken om ervoor te zorgen dat je in een rechte lijn plant. Gebruik een hark om groeven te maken voor je zaden of zaailingen. Gespecialiseerde winkels verkopen ook rijmakers, waarmee je perfect gelijke rijen op de gewenste afstanden kunt creëren.

Zaailingen worden in een nieuw groentebed geplant dat bijna leeg is

Stap 5: zaaien en planten

Je kan je groentetuin op twee manieren beplanten: door te zaaien of jonge zaailingen te planten. Beide aanpakken hebben voor- en nadelen. Zaden zijn meestal goedkoper, maar zaailingen zijn over het algemeen veerkrachtiger en kan je sneller oogsten. Zeldzame en ongewone rassen vind je veel gemakkelijker in zaadvorm.

Groeigids

Elke groente heeft zijn eigen unieke kenmerken. We hebben een aantal tips en ideeën voor je op een rijtje gezet die je zullen helpen bij het ontwerpen van je moestuin, zodat je succesvol groenten kan planten en kweken.

Informatie over het planten en oogstdata

Naam Rijafstand cm Plantafstand cm Zaai - of planttijd Oogsttijd
Bloemkool 40 40-50 April tot augustus Augustus tot september
Broccoli 40 50 Zaaien in april; uitplanten van april tot mei Juni tot oktober
Bushbonen 60 5 tot 10 Zaaien van mei tot juli Juli tot oktober
Nieuwe aardappelen 60 40 Plant pootaardappelen vanaf april Juni tot augustus
Sla 30 25 tot 30 Zaaien van maart tot juli; uitplanten van april tot augustus Mei tot oktober
Krulsla 30 15 tot 20 Zaaien van april tot augustus Juni tot oktober
Snijbiet 20 30 Zaaien van maart tot juni; uitplanten van april tot juni Juni tot augustus
Wortels 20 3 tot 6 Zaaien van eind maart tot juli Mei tot oktober
Prei 30 15 April Augustus tot december
Radijs 20 10 tot 15 Zaaien van maart tot augustus April tot oktober
Rodekool 50 50 Zaaien in april; uitplanten in mei Juli tot oktober
Tomaten 60 50 Binnen zaaien vanaf februari; uitplanten van mei tot juni Juli tot oktober
Ui 25 10 Vanaf eind maart of april in sets planten Augustus tot september

Samen planten: welke groenten groeien goed samen?

Bij het beplanten van een groentetuin is het over het algemeen zinvol om een verscheidenheid aan gewassen te kweken. Sommige kruiden en groenten zijn namelijk erg goede tuinvrienden, omdat ze elkaar beschermen tegen schadelijke elementen en dus samen bijdragen aan een succesvolle groei. Let op: er zijn ook een paar plantencombinaties die je moet vermijden omdat ze elkaars groei kunnen schaden. We hebben een paar van de belangrijkste regels voor het planten samengevat om je te helpen om optimaal te kunnen kweken.

Plant Tips Gaat samen met Gaat niet samen met
Broccoli Heeft regelmatig grote hoeveelheden water nodig Bonen, erwten, aardappelen, sla, selderij, tomaat Knoflook, uien, aardbeien
Aardappelen Nieuwe aardappelen kunnen vroeg in het jaar worden geoogst. Kool, koolrabi, spinazie Tomaten, pompoen, selderij
Snijbiet Oogst alleen de buitenste bladeren Radijzen, wortels, kool Spinazie, rode biet
Wortels Oogst binnen 8 weken Uien, prei, radijzen, erwten Prei, rode biet, nieuwe aardappelen
Peper Binnen laten ontkiemen en buiten uitplanten op een zonnige plek Peterselie, selderij, basilicum, prei Komkommer, aardappelen, erwten
Rode biet Oogst vanaf september Uien, veldsla Spinazie
Tomaat Gedijt beter in een kas dan in een groentebed. Erwten, basilicum Aardappelen
Zucchini Heeft veel water en warmte nodig Sla, wortel, biet, radijzen, selderij, uien Tomaat, komkommer, aardappelen, radijzen
Zwiebel Oogst alleen wanneer de bladeren geel en wit zijn Dille, sla, wortel, rode biet, aardbeien Erwten, kolen

Aanvullende tips voor je groentetuin

We hebben nog een paar algemene tips voor je om ervoor te zorgen dat je nog lang kan genieten van je moestuin. Dit doe je door je bodem gezond te houden en het risico op plantenziekten tot een minimum te beperken.

Opvolging van gewassen en vruchtwisseling

Elke plant haalt bepaalde voedingsstoffen uit de grond en als je daar inzicht in krijgt, kan je bepalen welke gewassen elkaar moeten opvolgen. Zo mag je aardappelen niet meteen na tomaten, aubergines, paprika's of pepers planten. Sla en erwten gedijen daarentegen bijzonder goed in een bodem waar eerder aardappelen werden geoogst. Vruchtwisseling is niet alleen nuttig om de samenstelling van de voedselstoffen in je bodem te beheren, maar ook omdat het risico op ziekten en plagen die de winter hebben overleefd toeneemt als je elk jaar dezelfde groente op dezelfde plek kweekt.

We hebben wat advies voor jou op een rijtje gezet:

Opvolging van gewassen tijdens het seizoen

Groenten uit dezelfde plantenfamilie mag je niet na elkaar planten in hetzelfde bed. Vergeet niet dat groenbemesting ook een gewas is.

Vruchtwisseling: bij gebruik van meerdere bedden van jaar tot jaar

Planten met hoge, gemiddelde en lage voedingsbehoeften en groenbemesting moet je jaarlijks afwisselen. Als je gewassen in je groentetuin kweekt die veel voedsel nodig hebben, zoals aardappelen, moet je die plek het daaropvolgende jaar braak laten liggen en in plaats daarvan je hongerigere groenten in een bed planten dat eerder werd gebruikt voor planten met gemiddelde voedingsbehoeften (wortelen, sla). Planten met lage voedingsbehoeften, zoals radijzen, moet je verplaatsen naar een bed waarin groenbemesting werd verbouwd.

STIHL pro tip: uien correct uitplanten

Uien zijn een lucratief gewas en kan je gemakkelijk in een groentetuin kweken. We hebben een paar tips die het planten gemakkelijker kunnen maken: als je uiensets plant wanneer ze droog zijn, kunnen ze door vocht in de grond opzwellen en zichzelf uit de grond duwen, waardoor het lijkt alsof je uien zich 'ontplant' hebben. Om dit te voorkomen, week je de uiensets in lauw water, liefst een nacht, voordat je ze in je tuin plant. Zorg er bij het planten eerst voor dat de punt met de scheut duidelijk boven de grond uitsteekt en strooi er dan wat grond overheen, zodat merels de uien niet uit de grond trekken. Koop alleen uiensets met bollen die ongeveer even groot zijn als een hazelnoot, omdat ze later minder snel gaan uitschieten. Bij veel soorten sjalotten (langwerpige, vaak roodachtige bollen) produceren de grote bollen de grootste oogst.

Close-up van een veld van bloeiende klavers

Groenbemesting

Om je groentetuin op lange termijn gezond te houden, kan je de grond van tijd tot tijd laten rusten. Tijdens deze braakperioden is het planten van groene mest in je groentetuin een goede manier om de bodem van waardevolle voedingsstoffen te voorzien en onkruid te verwijderen. Klavers en lupines zijn voorbeelden van goede groene mestsoorten. Zaai de zaden voor groenbemesting in het najaar, na het oogsten. Laat ze in de winter staan, snijd ze vervolgens af en graaf het snoeisel in de grond, zodat ze veel goeds kunnen geven om recordoogsten te behalen. Het is ook de moeite waard om groene mest te planten als je van plan bent om een bed voor een langere tijd leeg te laten.

Wintergroenten

Verwaarloos je groentetuin niet tijdens het koude seizoen. Wintergroenten, zoals verschillende soorten kool of veldsla, zijn ideaal voor een late oogst. In onze gids lees je ook hoe je jouw moestuin winterklaar kan maken.

Onderhoud en water geven

Als je de moestuin regelmatig harkt, hoef je hem minder vaak water te geven. Harken beïnvloedt de bodemstructuur doordat er minder water verdampt. De hoeveelheid water die je moet geven, hangt af van wat je groeit, en natuurlijk van het weer. Merk op dat het over het algemeen beter is om niet vaak veel water te geven dan vaak weinig water te geven. Verzameld regenwater is perfect om je planten water mee te geven.

We raden je aan om je groentetuin om de drie jaar volledig te laten rusten, zodat de grond kan regenereren. Als de grond voortdurend wordt gebruikt door planten, kan de bodemkwaliteit op lange termijn verslechteren en kunnen de voedingsstoffen uitgeput raken.

Een groene moestuin naast een houten omheining

Samenvatting: een moestuin beginnen

  • Kies bij het plannen van een moestuin voor een zonnige plek met enige bescherming tegen de wind.
  • Met een breedte van ongeveer 1,2 meter en een lengte van 4 meter kan je gemakkelijk in je groentebed werken en het onderhouden.
  • Je kan je nieuwe groentebed op een deel van het gazon aanleggen of een stuk in de tuin dat niet wordt gebruikt.
  • Verwijder eerst de overgroei en het gras van het oppervlak. Bij het losmaken van de grond verwijder je alle stenen en onkruid die je tegenkomt.
  • Afhankelijk van de structuur en de kwaliteit van je grond kan je compost of beendermeel toevoegen om deze te verbeteren.
  • Kies bij het bepalen van de groenten in je moestuin voor variëteiten die goede buren zijn: niet alle planten groeien goed samen.
  • Groentetuinen zijn over het algemeen eenvoudig te onderhouden, maar ze hebben wel baat bij een rustperiode of het zaaien van groenbemesting om de drie jaar.

Meer voor tuinliefhebbers